Azərbaycanda biznesə başlayan əcnəbinin ilk qarşılaşdığı məsələlərdən biri VÖEN-dir. Lakin bu nömrə hər zaman şəxsən sizə lazım olmur: bəzən onu şirkət, bəzən isə sahibkarın özü alır. Hansı hallarda və necə — aşağıda izah edirik.
Qısa cavab: VÖEN vergi uçotuna alınarkən verilən vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsidir. Əcnəbi MMC açırsa, VÖEN-i dövlət qeydiyyatı zamanı şirkətin özü alır və bunun üçün yaşamaq icazəsi tələb olunmur. Şəxsi VÖEN isə, məsələn, fərdi sahibkar kimi fəaliyyət üçün (əcnəbilər Dövlət Miqrasiya Xidmətinin verdiyi vəsiqəni təqdim edir) və bəzi gəlir növləri üzrə lazımdır.
VÖEN nədir?
VÖEN (vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsi) vergi orqanının şəxsi uçota alarkən verdiyi nömrədir. Onunla birlikdə uçota alınma haqqında şəhadətnamə hazırlanır və vergi ödəyicisinin elektron kabinetinə göndərilir. Bu nömrə ilə şirkət və ya sahibkar bəyannamələrdə, elektron qaimə-fakturalarda, müqavilələrdə və bankda eyniləşdirilir. Vacib məqam: Azərbaycanda vergilər vətəndaşlıqdan asılı deyil — Vergi Məcəlləsinin 3.6-cı maddəsi fiziki şəxslərin vətəndaşlığından və ya kapitalın yerindən asılı olaraq vergilərin müxtəlif dərəcələrinin müəyyən edilməsini qadağan edir.
Əcnəbiyə VÖEN hansı hallarda lazımdır?
| Vəziyyət | VÖEN-i kim alır | Bilməli olduğunuz |
|---|---|---|
| MMC-nin, o cümlədən xarici investisiyalı MMC-nin təsisi | Şirkət | Dövlət Vergi Xidməti qeydiyyata alır; təsisçiyə yaşamaq icazəsi lazım deyil |
| Fərdi sahibkar kimi fəaliyyət | Əcnəbinin özü | Əcnəbilər üçün şəxsiyyət sənədi — Dövlət Miqrasiya Xidmətinin verdiyi vəsiqə |
| Xarici şirkətin filialı və ya nümayəndəliyi | Filial və ya nümayəndəlik | Dövlət Vergi Xidmətində qeydiyyata alınır |
| Vergi rezidenti xarici şirkətdən dividend alır | Fiziki şəxs | Uçota durmalı, VÖEN almalı və bəyannamə verməlidir (m. 149.2) |
| Daşınmaz əmlak icarəyə verilir, icarəçi isə vergini tutmur | Mülkiyyətçi | Uçota durur və gəliri özü bəyan edir |
Nəzərə alın: VÖEN və şirkət qeydiyyatı vergi statusudur, yaşamaq icazəsinin avtomatik alınması üçün əsas deyil. Yaşamaq icazəsi məsələsini Dövlət Miqrasiya Xidməti öz qaydaları ilə həll edir.
VÖEN necə alınır?
Şirkət üçün VÖEN dövlət qeydiyyatı prosesində verilir. Vergi xidmətinin izahına görə, adi elektron dövlət qeydiyyatı 1 gündən, xarici investisiyalı MMC-nin elektron qeydiyyatı isə 2 gündən gec olmayaraq həyata keçirilir.
Fiziki şəxs ərizə ilə yanaşı şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin surətini təqdim edir. Bunu “ASAN xidmət” mərkəzlərində, vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərində və ya elektron qaydada — gücləndirilmiş elektron imza, məsələn “Asan imza” ilə etmək olar. 2026-cı il yanvarın 1-dən fiziki şəxslərin uçota alınma ərizələri poçtla qəbul edilmir — yalnız şəxsən və ya elektron qaydada (m. 34.1).
Vaxtında uçota durmaq niyə vacibdir?
- 33.4-cü maddədə göstərilən müddətdə uçota alınmaq üçün ərizə verilməməsinə görə Vergi Məcəlləsi məsuliyyət nəzərdə tutur (m. 58.2).
- VÖEN elektron qaimə-faktura təqdim etmək, biznes hesabı açmaq və şirkətlərlə müqavilə bağlamaq üçün lazımdır.
- Vergi rejimi və hesabatlar vergi ödəyicisinin statusundan asılıdır və onlar uçota alınma zamanı seçilir.
- Vaxtında qeydiyyat növbəti addımları asanlaşdırır: bank, lisenziyalar, ƏDV ödəyiciləri ilə iş.
— SME: Əcnəbilər çox vaxt şirkətin VÖEN-i ilə şəxsi VÖEN-i qarışdırırlar. Sənəd verməzdən əvvəl vergi ödəyicisinin kim olacağını müəyyənləşdirin — şirkət, yoxsa siz şəxsən: vergi rejimi, hesabatlar və əvvəlcə yaşamaq icazəsinin lazım olub-olmaması məhz bundan asılıdır. Biz bunu ilk məsləhətləşmədə aydınlaşdırırıq ki, artıq heç nə qeydiyyata alınmasın, vacib heç nə də buraxılmasın.
Tez-tez verilən suallar
VÖEN almaq üçün yaşamaq icazəsi lazımdırmı?
Şirkət üçün — xeyr: qeyri-rezidentlər xarici investisiyalı MMC təsis edə bilər. Fərdi sahibkar kimi fəaliyyət üçün isə əcnəbilərin sənədləri siyahısında Dövlət Miqrasiya Xidmətinin verdiyi vəsiqə göstərilir, yəni əvvəlcə yaşamaq icazəsi lazımdır.
VÖEN almaq nə qədər vaxt aparır?
Şirkət VÖEN-i dövlət qeydiyyatı zamanı alır: xarici investisiyalı MMC-nin elektron qeydiyyatı 2 gündən gec olmayaraq aparılır. Fiziki şəxsin iş saatlarında verdiyi elektron ərizəyə həmin gün baxılır.
Əcnəbi nə vaxt Azərbaycanın vergi rezidenti olur?
Əsas meyar təqvim ili ərzində ölkədə 182 gündən artıq olmaqdır. Əlavə meyarlar da var, ona görə də statusu fərdi qaydada yoxlamaq daha yaxşıdır.
VÖEN üçün ərizəni poçtla göndərmək olarmı?
2026-cı il yanvarın 1-dən — xeyr. Fiziki şəxslər ərizəni şəxsən və ya elektron qaydada verir.
Məlumat arayış xarakteri daşıyır və fərdi məsləhəti əvəz etmir. Vergi qaydaları dəyişə bilər — aktual şərtləri dəqiqləşdirin və ya SME ilə əlaqə saxlayın.
Azərbaycanda biznes açırsınız və hansı VÖEN-in lazım olduğunu bilmirsiniz? SME ilə əlaqə saxlayın.
Mövzunun tam icmalı: Azərbaycanda Şirkət Qeydiyyatı: Əsas Addımlar və Tələblər
Mənbələr
Dövlət Vergi Xidməti — taxes.gov.az: “Suallar və cavablar” № 11199, 21.09.2026 (qeyri-rezidentlərin MMC-si, qeydiyyat müddətləri, VM-in 3.6-cı maddəsi) və № 11139, 01.09.2026 (VÖEN-in alınması qaydası); “Vergi bələdçisi” və “Fiziki şəxslər üçün” (əcnəbilər üçün sənədlər, elektron kabinet); “Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklər: suallar və cavablar” (2026) — m. 34.1, 58.2, 149.2, icarə gəliri. PwC Worldwide Tax Summaries, Azerbaijan — Individual: Residence, 28.09.2026.
Yoxlanılıb: oktyabr 2026.
