Buraxılmış mühasibatlıq adi cari uçot aparmaqla eyni üsulla həll olunmur — əvvəlcə buraxılmış dövr ərzində sənədlərlə əslində nə baş verdiyini anlamaq, yalnız sonra prosesi yenidən qurmaq lazımdır.
Qısa cavab: Azərbaycanda mühasibat uçotunun bərpası cari xidmətdən ayrı bir xidmətdir: buraxılmış dövr üzrə ilkin sənədlərin toplanması və sistemləşdirilməsi, buraxılmış hesabatın hesablanıb verilməsi və uçotun normal rejimdə davam etdirilə biləcək vəziyyətə gətirilməsini əhatə edir.
Uçotun bərpası nə vaxt lazım olur?
Ən çox — mühasib normal təhvil-təslim olmadan dəyişdikdə, uçot uzun müddət aparılmadıqda, yaxud şirkət hesabatın səhvlərlə verildiyini və ya heç verilmədiyini müəyyən etdikdə.
Proses nələrdən ibarətdir?
- Buraxılmış dövr üzrə ilkin sənədlərin toplanması və sistemləşdirilməsi.
- Bank çıxarışları və faktiki əməliyyatlarla üzləşdirmə.
- Çatışmayan vergi hesabatının hazırlanıb verilməsi.
- Uçotu normal rejimdə davam etdirilə biləcək aktual vəziyyətə gətirmə.
Bu niyə cari xidmətə daxil deyil?
Cari mühasibatlıq əməliyyatlarla onlar baş verdikcə işləyir. Uçotun bərpası isə retrospektiv təhlil tələb edir — artıq baş vermiş, çox vaxt ilk dəfədən tam sənəd dəsti olmadan olan bir şeyi araşdırmaq — bu, işi həcm və yanaşma baxımından prinsipcə fərqli edir.
Vəziyyətin təkrarlanmaması üçün nə etmək olar?
Mühasib dəyişdikdə aydın təhvil-təslim və birdəfəlik yox, müntəzəm status hesabatı — boşluğu o yığılmazdan əvvəl, bir neçə hesabat dövrü ərzində fərq etməyə imkan verən şeydir.
— SME: Bərpanı bank çıxarışlarından başlayırıq — digər sənədlər çatışmadıqda belə, faktiki baş verənlərin ən etibarlı qeydi məhz onlardır.
Tez-tez verilən suallar
Mühasibat uçotunun bərpası nə qədər vaxt aparır?
Buraxılmış dövrün həcmindən və mövcud sənədlərin tamlığından asılıdır — konkret vəziyyətə görə fərdi qiymətləndirilir.
Sənədlərin bir hissəsi itibsə uçotu bərpa etmək olarmı?
Bəli, lakin iş həcmi artır — bir hissə məlumat bank çıxarışları və kontragentlərə sorğular vasitəsilə bərpa edilməli olur.
Buraxılmış hesabata görə cərimə var?
Vaxtında verilməmə üçün nəticələr mümkündür — uçotun bərpası və çatışmayan hesabatın vaxtında verilməsi bu riski azaldır.
Mühasibatlığı bərpa etmək vaxtının çatdığını necə anlamaq olar?
Aydın siqnal — keçmiş dövrlər üzrə verilmiş hesabatda aydınlığın olmaması, yaxud mühasibin normal təhvil-təslim olmadan dəyişməsi.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret vəziyyətinizə uyğun məsləhət deyil. Tələblər dəyişə bilər — aktual şərtləri dəqiqləşdirin və ya konsultasiya üçün SME ilə əlaqə saxlayın.
Buraxılmış mühasibatlığı bərpa etmək lazımdırsa, SME ilə əlaqə saxlayın.
Ətraflı: Azərbaycanda Şirkət Qeydiyyatı: Əsas Addımlar və Tələblər
Mənbələr
taxes.gov.az — İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi portalı.
Yoxlanılıb: sentyabr 2026.
