Filial xarici şirkət üçün ayrıca hüquqi şəxs yaratmadan Azərbaycanda fəaliyyətə başlamağın rahat yoludur. Əvvəlcədən bilmək vacibdir: sənədlərin demək olar ki, hamısını baş şirkət öz ölkəsində hazırlayır və qeydiyyatın nə qədər tez keçəcəyi məhz bu sənədlərin keyfiyyətindən asılıdır.
Qısa cavab: Xarici kommersiya şirkətinin Azərbaycandakı filialını İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti tam sənəd paketi təqdim edildikdən sonra 2 gün ərzində qeydiyyata alır. Baş şirkətdən filialın yaradılması barədə qərar, filialın əsasnaməsi, şirkətin öz qeydiyyat sənədləri və filial rəhbərinə etibarnamə tələb olunur — apostil və ya leqallaşdırma ilə, Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcümə ilə birlikdə.
Filial nədir və MMC-dən nə ilə fərqlənir?
Filial xarici şirkətin ayrıca bölməsidir, müstəqil hüquqi şəxs deyil. O, baş şirkətin adından və onun təsdiq etdiyi əsasnamə əsasında fəaliyyət göstərir, filialın öhdəliklərinə görə isə şirkət özü tam məsuliyyət daşıyır. Filialın rəhbərini baş şirkət təyin edir və rəhbər ona verilmiş etibarnamə çərçivəsində hərəkət edir.
Bununla yanaşı, filial Azərbaycan qanunvericiliyi ilə qadağan olunmayan bütün fəaliyyət növləri ilə məşğul ola bilər — yəni tam kommersiya fəaliyyəti göstərə bilər. Şirkətə ölkədə satış olmadan yalnız öz maraqlarını təmsil etmək lazımdırsa, adətən nümayəndəlik seçilir. Ayrıca məsuliyyət və öz təsisçiləri vacibdirsə — MMC.
Filialı kim qeydiyyata alır və bu nə qədər çəkir?
Xarici kommersiya hüquqi şəxslərinin filial və nümayəndəliklərini Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti qeydiyyata alır. Müddət — tam sənəd paketi təqdim edildiyi gündən 2 gün. Xarici qeyri-kommersiya təşkilatlarının filial və nümayəndəliklərini isə vergi orqanı deyil, Ədliyyə Nazirliyi qeydiyyata alır.
Təcrübədə vaxtın çox hissəsi Bakıdakı qeydiyyatın özünə deyil, baş şirkətin sənədlərinin hazırlanmasına, apostillə təsdiqinə və tərcüməsinə sərf olunur.
Baş şirkətdən hansı sənədlər lazımdır?
| Sənəd | Nəyi təsdiq edir |
|---|---|
| Şirkətin səlahiyyətli orqanının qərarı | Filialın yaradılmasını və rəhbərinin təyin edilməsini |
| Filialın əsasnaməsi | Filialın vəzifələrini, hüquqlarını və idarəetmə qaydasını; baş şirkət tərəfindən təsdiq edilir |
| Şirkətin qeydiyyat sənədləri | Baş şirkətin mövcudluğunu: qeydiyyat şəhadətnaməsi, ticarət reyestrindən çıxarış, nizamnamə |
| Filial rəhbərinə etibarnamə | Rəhbərin şirkət adından hərəkət etmək səlahiyyətlərini (əsli və ya notarial surəti) |
| Azərbaycanda rəsmiləşdirilən sənədlər | Ərizə, rəhbərin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti, dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən sənəd, sənədləri nümayəndə təqdim edirsə — onun etibarnaməsi |
Banklar və sığorta şirkətləri üçün əlavə olaraq səlahiyyətli orqanın razılığı tələb olunur.
Apostil və tərcümə lazımdırmı?
Bəli. Xaricdə rəsmiləşdirilmiş sənədlər Azərbaycanda istifadə üçün təsdiq edilməli, sonra Azərbaycan dilinə tərcümə olunmalı və tərcümə notariat qaydasında təsdiqlənməlidir. Qayda sənədin verildiyi ölkədən asılıdır:
- Apostil — 1961-ci il Haaqa Konvensiyasının iştirakçısı olan ölkələr üçün. Azərbaycan 2005-ci ildən konvensiyanın iştirakçısıdır; məsələn, Türkiyə və Rusiya da iştirakçıdır.
- Konsul leqallaşdırması — konvensiyada iştirak etməyən ölkələr üçün: həmin ölkədəki Azərbaycan diplomatik nümayəndəliyi vasitəsilə.
- Sadələşdirilmiş qayda — Azərbaycanın ratifikasiya etdiyi 2002-ci il MDB Hüquqi yardım konvensiyasının iştirakçısı olan ölkələrin sənədləri üçün.
- Notarial tərcümə — bütün xarici sənədlər üçün Azərbaycan dilinə.
— SME: Filialın qeydiyyatını çox vaxt Azərbaycanın tələbləri deyil, baş şirkətin sənədləri ləngidir: çıxarışda və nizamnamədə şirkətin adı fərqli yazılır, etibarnamədə lazımi səlahiyyətlər çatışmır, apostil başqa sənədə vurulur. Biz qərarın, əsasnamənin və etibarnamənin layihələrini imzalanmadan və apostillənmədən əvvəl yoxlayırıq — beləliklə sənədləri ikinci dəfə göndərmək lazım gəlmir.
Tez-tez verilən suallar
Filial hüquqi şəxsdirmi?
Xeyr. Filial xarici şirkətin bölməsidir, onun əsasnaməsi əsasında fəaliyyət göstərir, öhdəliklərinə görə isə baş şirkət məsuliyyət daşıyır.
Filialın rəhbəri əcnəbi ola bilərmi?
Bəli. Rəhbəri baş şirkət təyin edir və o, şirkətin etibarnaməsi əsasında fəaliyyət göstərir. Xarici şirkətin filialında rəhbər və ya rəhbər müavini vəzifəsi müvəqqəti yaşamaq icazəsi üçün əsaslardan biridir; qərarı Dövlət Miqrasiya Xidməti verir.
Filialın qeydiyyatı nə qədər vaxt aparır?
Qeydiyyatın özü tam paket təqdim edildikdən sonra 2 gündür. Ümumi müddət baş şirkətin sənədləri nə qədər tez hazırlayıb apostilləməsindən və tərcümə etdirməsindən asılıdır.
Filial nümayəndəlikdən nə ilə fərqlənir?
Filial baş şirkətin adından kommersiya fəaliyyəti göstərə bilər, nümayəndəlik isə ilk növbədə şirkətin maraqlarını təmsil və müdafiə etmək üçün yaradılır. Hər ikisi hüquqi şəxs deyil və eyni qaydada qeydiyyata alınır.
Məlumat arayış xarakteri daşıyır və fərdi məsləhəti əvəz etmir. Sənədlərə dair tələblər dəyişə bilər — aktual qaydanı dəqiqləşdirin və ya SME ilə əlaqə saxlayın.
Azərbaycanda filial açırsınız? Sənədlərin yoxlanılmasını və qeydiyyatı SME öz üzərinə götürür.
Mövzunun tam icmalı: Azərbaycanda Şirkət Qeydiyyatı: Əsas Addımlar və Tələblər
Mənbələr
İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti — taxes.gov.az: xarici kommersiya hüquqi şəxsin filialının və ya nümayəndəliyinin dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlər (2022 redaksiyası), qeyri-rezident hüquqi şəxsin filialının nümunəvi əsasnaməsi, sənədlərin leqallaşdırılması qaydası.
Ədliyyə Nazirliyi — justice.gov.az: xarici qeyri-kommersiya təşkilatlarının filial və nümayəndəliklərinin qeydiyyatı.
Dövlət Miqrasiya Xidməti — migration.gov.az: müvəqqəti yaşamaq icazəsinin verilməsi əsasları (yenilənib 20.01.2023).
HCCH — Apostil Konvensiyasının iştirakçılar cədvəli (yenilənib 30.06.2026).
U.S. International Trade Administration — Azerbaijan Country Commercial Guide, Establishing an Office (12.01.2026).
Yoxlanılıb: oktyabr 2026.
