2026-cı ildən etibarən vergi nəzarəti sistemi daha çox risk əsaslı və preventiv mexanizmlər üzərində qurulur. Məqsəd vergi pozuntularını yoxlamadan sonra deyil, əvvəlcədən aşkar etməkdir.
Vergi nəzarətində əsas dəyişikliklər
- Elektron audit anlayışı ləğv edilib.
- Uçota vaxtında alınmama halları üçün 200 AZN maliyyə sanksiyası tətbiq olunur.
- Vergi orqanları ilə bütün yazışmalar elektron kabinet üzərindən aparılır.
Üfüqi monitorinq
Üfüqi monitorinq vergi ödəyicisi ilə vergi orqanı arasında davamlı məlumat mübadiləsinə əsaslanan nəzarət mexanizmidir.
Qəbul şərtləri:
- orta və iri sahibkarlıq subyekti olmaq;
- avtomatlaşdırılmış mühasibat və vergi uçotu;
- daxili nəzarət sisteminin mövcudluğu.
Riskli vergi ödəyiciləri və cinayət işi olan subyektlər bu mexanizmə qəbul edilmir.
Sanksiyalar
Üfüqi monitorinq zamanı vergi pozuntusu aşkar edildikdə, yayındırılmış verginin 25%-i həcmində maliyyə sanksiyası tətbiq edilir. Risklər əvvəlcədən açıqlanıbsa, sanksiya istisna olunur.
Elektron qaimə-fakturalar
- Avans üzrə qaimə avansdan əvvəl təqdim edilməlidir.
- Beynəlxalq daşımalar üzrə qaimə xidmət başlamazdan əvvəl verilir.
- Müntəzəm xidmətlər üzrə aylıq qaimə tələbi tətbiq olunur.
ƏDV və POS qaydaları
- POS vasitəsilə aparılan nağdsız dövriyyə üzrə 0,5 əmsal tətbiq edilir.
- İctimai iaşə və tibb sahələrində nağdsız dövriyyənin 50%-i vergitutma bazasından çıxılır.
- Bir sıra ƏDV azadolmaları uzadılıb, digərləri məhdudlaşdırılıb.
Aksiz və digər riskli mövzular
- Mobil telefonlara aksiz tətbiqi.
- Kirayə gəlirlərindən 10% vergi tutulması.
- Nağdsız hesablaşmalar üzrə yeni tələblər.
Praktiki nəticə
Yeni nəzarət mexanizmləri biznesdən şəffaflıq, daxili nəzarət və risklərin idarə olunmasını tələb edir. Uyğunlaşan sahibkarlar üçün isə yoxlama riskləri azalır.
Vergi nəzarəti risklərini əvvəlcədən müəyyən etmək üçün peşəkar vergi auditi sifariş edin.
