Bakıda mənzilin qiymətləndirilməsi: dəyər necə formalaşır və hesabat nə vaxt lazımdır

Mənzilin qiymətləndirilməsi konkret bir əqd üçün birdəfəlik formallıq deyil —
bu, Bakıda mülkiyyətçinin ən müxtəlif səbəblərlə müraciət etdiyi bir vasitədir:
satış, ipoteka, mülkiyyət bölgüsü, miras və ya məhkəmə üçün.
Müstəqil hesabat elan saytındakı qiymətin və ya agentin şifahi fikrinin vermədiyi
şeyi verir — hesablama metodologiyası və mütəxəssisin imzası ilə əsaslandırılmış rəqəm.

Mülkiyyətçiyə rəsmi qiymətləndirmə hesabatı nə vaxt lazımdır

Ən çox satışdan əvvəl qiymətləndiriciyə müraciət olunur — satıcının intuisiyasına deyil,
real bazara uyğun qiymət qoymaq üçün. Banklar ipoteka kreditləşməsi zamanı hesabatı
tələb edir ki, girovun kredit məbləğini örtdüyünə əmin olsunlar.

Miras alarkən və ər-arvad arasında əmlak bölgüsündə də qiymətləndirmə lazımdır —
belə hallarda məhz müstəqil rəqəm tərəflər arasındakı mübahisəni aradan qaldırır.

Qiymətləndiriciyə əmlak üzrə məhkəmə mübahisələrində, əmlakın sığortalanmasında da
müraciət olunur, həmçinin alınmış mənzilin dəyərinin yaşayış icazəsi üçün tələb olunan
100 000 və ya 200 000 manat həddinə uyğun olduğunu təsdiqləmək istəyən xarici alıcılar
da bu xidmətdən istifadə edir. Müraciət səbəbi qiymətləndiricinin işinin mahiyyətini deyil,
sənəd tərkibini və hesabatın tərtibatını dəyişir.

Bakıda mənzilin bazar dəyəri hansı amillərdən formalaşır

Yekun rəqəmə bir sıra amillərin kombinasiyası təsir edir:

rayon və mərkəzə və ya dəniz sahilinə məsafə;
mərtəbə və liftin olması;
sahə və planlaşdırma;
təmirin vəziyyəti;
tikilmə ili və binanın sinfi;
pəncərədən görünən mənzərə;
avtomobil dayanacağı və ətraf infrastruktur.

Eyni sahə premium sinif yeni tikilidə və sovet dövründən qalma panel evdə kvadrat metr
üzrə tamamilə fərqli qiymət verir, hətta hər iki obyekt qonşu kvartallarda yerləşsə belə.

Qiymətləndirici hansı metodlardan istifadə edir

Yaşayış əmlakı üçün əsas hesab olunan müqayisəli metoddur: qiymətləndirici eyni rayonda
oxşar mənzillər üzrə son əqdləri və cari təklifləri seçir, sahə, mərtəbə və vəziyyət
fərqlərinə uyğun düzəlişlər edir.

Analoji obyektin tikinti dəyərinə əsaslanan xərc metodu daha az tətbiq olunur
və əsasən qeyri-standart obyektlər üçün istifadə edilir.

Gəlir metodu — icarədən potensial gəlir üzrə qiymətləndirmə — mənzil icarə obyekti
kimi nəzərdən keçirildikdə tətbiq olunur.

Azərbaycanda əmlakın qiymətləndirilməsini kim həyata keçirə bilər

Ölkədə qiymətləndirmə fəaliyyəti lisenziyalaşdırılır. Bankın, məhkəmənin və ya
miqrasiya xidmətinin qəbul edəcəyi hesabat qüvvədə olan akkreditasiyaya malik
qiymətləndirici və ya şirkət tərəfindən hazırlanmalıdır — tanış agentin “gözlə”
hesablaması və ya elan saytlarındakı qiymətlərə istinad rəsmi məqsədlər üçün yararsızdır.

Qiymətləndirmə prosesi necə keçir

Qiymətləndirici obyektə gedib fiziki parametrləri — sahəni, vəziyyəti, mərtəbəni,
mənzərəni, balkon və dayanacağın olub-olmadığını qeyd edir.
Mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənədlər, texniki pasport və ya kadastr çıxarışı
və mənzilin planı toplanır.
Bazar təhlili aparılır və obyekt rayondakı analoji əqd və təkliflərlə müqayisə edilir.
Bu məlumatlar əsasında obyektin təsviri, hesablama metodunun əsaslandırılması,
yekun dəyər, fotoşəkillər və sənəd surətləri daxil olan yekun hesabat hazırlanır.

Qiymətləndirmə nə qədər başa gəlir və nə qədər çəkir

Müddət adətən bir neçə günə sığır — yeni tikili mənzillər torpaq sahəsi olan ev
və ya kommersiya obyektinə nisbətən daha tez qiymətləndirilir.

Dəyər sahədən, rayondan və hesabatın təyinatından asılıdır: bank, məhkəmə
və ya miqrasiya xidməti üçün qiymətləndirmə fərqli həcmdə iş tələb edir.

Əvvəlcədən smeta tələb etmək və hesabatın bir neçə instansiya üçün lazım olduğu halda
obyektə baxışın və iki dildə tərtibatın smetaya daxil olub-olmadığını dəqiqləşdirmək
məqsədəuyğundur.

Qiymətləndirmə sifariş edərkən tipik səhvlər

Ən çox rast gəlinən səhv qənaət naminə qüvvədə olan akkreditasiyası olmayan
qiymətləndiriciyə müraciət etməkdir — belə hesabatı nə bank, nə məhkəmə,
nə də miqrasiya xidməti qəbul edir.

İkincisi, yekun rəqəmi lazım olan məbləğə “uyğunlaşdırmaq” cəhdidir ki,
bu da yoxlama zamanı hesabata olan etimadı sarsıdır.

Üçüncüsü, mülkiyyət hüququ rəsmiləşdirilməmiş və ya üzərində icazə olan obyektin
qiymətləndirilməsidir — bu, hüquqi məsələlər həll olunana qədər nəticəni formal
olaraq mənasız edir.

Dördüncüsü, real əqd təhlili yerinə yalnız elan saytlarındakı məlumatlardan
istifadə etməkdir ki, bu da faktiki bazara nisbətən şişirdilmiş və ya aşağı rəqəm verir.

Bakıda qiymətləndirmə şirkətini necə seçmək olar

Müraciətdən əvvəl şirkətin qüvvədə olan akkreditasiyasını yoxlamaq,
lazım olan məqsəd üçün — bank, məhkəmə və ya VNJ üçün məzmun fərqlənir —
hazır hesabat nümunələrini istəmək və işə başlamazdan əvvəl müddət və yekun
dəyəri dəqiqləşdirmək məqsədəuyğundur.