Azerbaycan’da bir işletmenin büyüklüğü istatistikteki bir satırdan ibaret değil. Şirketin hangi kategoride olduğu; Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme, Yatırım ve İhracatı Teşvik Ajansı’nın (eski KOBİA) programlarına, bazı vergi araçlarına ve devlet desteğine erişimini belirliyor. Ajans, Ekonomi Bakanlığı’na bağlı olarak KOBİA ve AZPROMO temelinde kuruldu ve 1 Ekim 2026’dan itibaren KOBİA’nın görevlerini yürütüyor.

Kısa cevap: İşletmenin kategorisini ortalama çalışan sayısı ve yıllık gelir belirler. Mikro işletme: en fazla 10 çalışan ve 200.000 manata kadar gelir; küçük: en fazla 50 çalışan ve 3 milyon manata kadar; orta: en fazla 250 çalışan ve 30 milyon manata kadar. KOBİ statüsü; KOB evleri hizmetlerine, ücretsiz eğitim ve danışmanlığa, hibe yarışmalarına ve startup sertifikasına kapı açar.

İşletmenin kategorisi nasıl belirlenir?

Kriterler, Bakanlar Kurulu’nun 21 Aralık 2018 tarihli 556 sayılı kararıyla belirlendi:

Çalışan sayısı ve gelir farklı kategorilere denk geliyorsa işletme daha yüksek kategoriye dahil edilir. 2020’de yapılan değişiklikle yeni kurulan bir şirketin kategorisi, kayıt tarihinden hesap döneminin sonuna kadarki gelirine göre; gelir belirlenemiyorsa çalışan sayısına göre belirlenir.

KOBİ statüsü ne sağlar?

Devlet desteğinin temeli, 2 Aralık 2022 tarihli Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli Girişimciliğin Geliştirilmesi Hakkında Kanun’dur (No. 661-VIQ): finansal destek, bilgilendirme ve danışmanlık, personel eğitimi, iş kuluçkası ve inovasyon desteği. Uygulamada bu, şu araçlar anlamına geliyor:

• KOB evleri (KOBİ evleri) — kamu ve özel hizmetler tek çatı altında. Bakü KOB evinde 35 kamu kurumu 300’den fazla, 14 özel kuruluş ise 100’den fazla hizmet sunuyor. KOB evleri Haçmaz (2020’den beri), Yevlah (2021), Bakü (2023) ve Şuşa’da (2025) faaliyet gösteriyor.
• KOBİ geliştirme merkezleri (KOB inkişaf mərkəzləri) — ücretsiz eğitimler, bireysel ve grup danışmanlığı: iş planlaması, pazarlama, satış, finans, insan kaynakları ve mevzuat.
• Hibe yarışmaları — bilimsel, eğitim, araştırma ve destek projeleri için; KOBİA’nın yayımladığı şartlara göre proje başına 20.000 manata kadar, süresi 3–12 ay, her yarışmada başvuru sahibi başına tek proje.
• Startup sertifikası — yenilikçi ürüne sahip mikro ve küçük işletmeler için: inovasyon faaliyetinden elde edilen gelir 3 yıl boyunca kurumlar vergisinden veya gelir vergisinden muaf olur.
• KOB klaster — KOBİ küme şirketi, sicile kaydedildiği tarihten itibaren 7 yıl kurumlar vergisinden muaftır.
• KOB dostu ağı — destek mekanizmalarından yararlanmaya ve kamu kurumlarıyla yaşanan sorunların hızla çözülmesine yardımcı olan bölge temsilcileri.

Hangi sektörler öncelikli destek alıyor?

Bakanlar Kurulu’nun 5 Şubat 2024 tarihli 69 sayılı kararıyla, KOBİ’lere ek destek verilen öncelikli ekonomik sektörlerin listesi onaylandı. Listede özellikle sanayi, tarım, bilgi ve iletişim, turizm ve ulaştırma yer alıyor. Projeniz bu sektörlerden birindeyse, destek programlarına başvururken bunu iş planında açıkça göstermeniz gerekir.

Yabancı girişimci bu desteklerden yararlanabilir mi?

Kategori kriterlerinde kurucunun vatandaşlığına ilişkin bir şart yok: kategori, Azerbaycan’da kayıtlı şirketin — tüzel kişinin ya da bireysel girişimcinin — kendi göstergelerine göre belirlenir. Bu yüzden yabancı yatırımcı için ilk adım şirket kaydıdır; sonrasında şirket herkesle aynı kurallara göre kategorisini alır.

— SME: KOBİ statüsü tek başına para getirmez, kapıları açar. Hibe, küme ya da startup sertifikası için Ajans projeyi değerlendirir; yani hesap gerekir: hedefler, maliyetler, beklenen sonuç. İş planını baştan farklı programlara uyarlanabilecek şekilde hazırlamanızı öneriyoruz.

Sıkça sorulan sorular

Yeni bir şirketin kategorisi nasıl belirlenir?
Kayıt tarihinden hesap döneminin sonuna kadarki gelirine göre. Gelir belirlenemiyorsa çalışan sayısı esas alınır.

İşletme büyürse ne olur?
Kategori çalışan sayısına ve gelire bağlıdır. Göstergeler eşikleri aşarsa şirket daha yüksek kategoriye geçer ve yararlanabileceği destek araçları değişir.

KOBİ geliştirme merkezlerinin hizmetleri ücretli mi?
Hayır. KOBİA’nın açıklamasına göre KOBİ geliştirme merkezlerindeki tüm hizmetler ücretsizdir.

İş kurmak için Ajans’tan hibe alınabilir mi?
Ajans’ın (eski KOBİA) hibeleri belirli proje türleri — bilimsel, eğitim, araştırma ve destek projeleri — için yarışmayla verilir. Şartlar her yarışmada ayrıca duyurulur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, bireysel danışmanlığın yerini tutmaz. Kriterler ve destek programları değişebilir — güncel koşulları teyit edin ya da SME ile görüşün.

KOBİ’lere yönelik devlet desteklerinden yararlanmak mı istiyorsunuz? SME, ihtiyacınız olan program için iş planınızı hazırlar.

Konunun tam özeti: Azerbaycan İçin İş Planı: Yatırımcılar ve Bankalar Ne Bekliyor

Kaynaklar

Bakanlar Kurulu’nun 21.12.2018 tarihli 556 sayılı kararı — kategori kriterleri (nk.gov.az). Devlet İstatistik Komitesi — stat.gov.az, Girişimcilik bölümü. Yeni işletmelerin kategorisine ilişkin 15.05.2020 tarihli değişiklik — taxes.gov.az. 02.12.2022 tarihli 661-VIQ sayılı Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli Girişimciliğin Geliştirilmesi Hakkında Kanun — meclis.gov.az. KOBİA — smb.gov.az: KOB evləri, KOB inkişaf mərkəzləri, Qrant, KOB klaster, KOB dostu, “Startap şəhadətnaməsi”, Ekim 2026. Bakanlar Kurulu’nun 05.02.2024 tarihli 69 sayılı kararı — öncelikli sektörler (nk.gov.az). 24.02.2026 tarihli 607 sayılı ve 20.08.2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (01.10.2026’dan itibaren) — KOBİA ile AZPROMO’nun Ekonomi Bakanlığı’na bağlı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme, Yatırım ve İhracatı Teşvik Ajansı’nda birleştirilmesi (president.az).
Son kontrol: Ekim 2026.