“Fizibilite etüdü” ve “iş planı” sıkça birbirine karıştırılır; yanlış belgeyi seçmek ise zaman kaybettirir: banka, fon ya da yatırımcı, hazırladığınızdan bambaşka bir belge bekliyor olabilir.
Kısa cevap: Fizibilite etüdü (Azerbaycan’da texniki-iqtisadi əsaslandırma, Rusçada ТЭО) projenin teknik olarak uygulanabilir ve ekonomik olarak gerekçeli olup olmadığını cevaplar ve en iyi seçeneği belirlemeye yardım eder. İş planı ise projenin nasıl para kazanacağını ve finansmanı nasıl geri ödeyeceğini gösterir; banka, program ya da yatırımcı için hazırlanır. Büyük ve karmaşık projelerde çoğu zaman ikisi birden hazırlanır.
Fizibilite etüdü iş planından nasıl ayrılır?
| Kriter | Fizibilite etüdü | İş planı |
|---|---|---|
| Ana soru | Proje yapılmaya değer mi, hangi seçenekle | Proje nasıl işleyecek ve kendini nasıl amorti edecek |
| Hedef kitle | Proje sahibi, mühendisler, erken aşama yatırımcılar, finans kuruluşları | Banka, devlet programı, yatırımcı, ortaklar |
| Odak | Teknoloji, arazi, hammadde, kapasite, alternatiflerin karşılaştırılması | Pazar, satış, ekip, finansman, nakit akışı |
| Teknik derinlik | Yüksek: ekipman, altyapı, mühendislik çözümleri | Hesaplamalar için gereken ölçüde |
| Finansal bölüm | Seçeneklerin yatırım maliyeti ve verimliliği | Ayrıntılı model: gelir ve giderler, nakit akışı, geri ödeme planı |
| Ne zaman hazırlanır | Karar seçimi aşamasında | Karar verildiğinde ve finansman gerektiğinde |
Fizibilite etüdü genelde ne zaman gerekir?
Fizibilite, asıl soru “nasıl kazanırız” değil de “neyi, nasıl inşa ederiz” olduğunda anlam kazanır. Tek başına iş planının yetmeyebileceğinin işaretleri:
- birkaç teknoloji, arazi ya da kapasite seçeneği arasında karar vermek gerekiyor;
- proje yeni altyapı gerektiriyor: şebeke bağlantıları, inşaat, karmaşık montaj;
- yatırım tutarı büyük ve uygulama süresi uzun;
- yatırımcı ya da finans kuruluşu açıkça fizibilite etüdü (feasibility study) istedi.
Ne zaman iş planı yeterli?
Küçük ve orta ölçekli projelerin çoğunda temel belge iş planıdır. Bankalarda Kredi Risklerinin Yönetimi Kuralları, yeni bir iş kolu kurulurken bankanın borçlunun iş planını incelemesini öngörüyor. Ekonomi Bakanlığı’na göre yatırım teşvik belgesi için belirlenen kriterlere uyan bir yatırım projesi (iş planı) gerekiyor. Azerbaycan İş Geliştirme Fonu’nun (eski SİF) ve AKİA’nın teşvikli kredileri de her programın kendi şartlarına göre yatırım projelerinin finansmanı olarak değerlendiriliyor.
Fizibilite ve iş planı birleştirilebilir mi?
Evet. Orta ölçekli projelerde ekipman, arazi ve kapasite seçimini gerekçelendiren genişletilmiş bir teknik-ekonomik bölüme sahip iş planı çoğu zaman yeterli olur. Ama banka, program ya da yatırımcı belgeyi belirli bir formatta istediyse o formata uymak en doğrusu; aksi halde plan revizyona geri döner.
— SME: Belgeyi sipariş etmeden önce bankaya, fona ya da yatırımcıya tam olarak neye ve hangi formatta ihtiyaç duyduklarını sorun. “Fizibilite” denildiğinde çoğu zaman ayrıntılı teknik bölümü olan bir iş planı kastediliyor — ya da tam tersi. Gereksiz iş yapmamak için her projeye bu soruyla başlıyoruz.
Sıkça sorulan sorular
Banka kredisi için fizibilite etüdü gerekir mi?
Banka krediyi değerlendirirken nakit akışlarına, mali duruma ve işletme yeniyse iş planına bakar. Büyük ve teknik açıdan karmaşık projelerde banka isterse fizibilite etüdü de gerekebilir.
Fizibilite etüdü Azerbaycan Türkçesinde ve Rusçada nasıl adlandırılır?
Azerbaycan Türkçesinde texniki-iqtisadi əsaslandırma (TİƏ), Rusçada ТЭО (технико-экономическое обоснование).
İş planı fizibilitenin yerini tutabilir mi?
Küçük ve orta projelerde, teknik bir bölüm eklenirse çoğu zaman evet. Büyük altyapı ve sanayi projelerinde ayrı bir fizibilite etüdü genelde yerinde olur.
Önce hangisi hazırlanmalı?
Teknoloji ve arazi henüz seçilmediyse fizibilite. Karar verildiyse ve finansman gerekiyorsa iş planı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, bireysel danışmanlığın yerini tutmaz. Bankaların, programların ve yatırımcıların şartları değişebilir — güncel koşulları teyit edin ya da SME ile görüşün.
Hangi belgeye ihtiyacınız olduğundan emin değil misiniz? SME karar vermenize yardım eder, fizibilite etüdünüzü ya da iş planınızı hazırlar.
Konunun tam özeti: Azerbaycan İçin İş Planı: Yatırımcılar ve Bankalar Ne Bekliyor
Kaynaklar
Bankalarda Kredi Risklerinin Yönetimi Kuralları, 30.01.2019’da onaylandı, madde 6.3 (e-qanun.az). Ekonomi Bakanlığı — yatırım teşvik mekanizması, Soru-Cevap bölümü (economy.gov.az, Ekim 2026). Bakanlar Kurulu’nun 22.07.2026 tarihli 231 sayılı Kararı — Azerbaycan İş Geliştirme Fonu’nun teşvikli kredilendirme kuralları (nk.gov.az). Azerbaycan İş Geliştirme Fonu (eski SİF) — yatırım projelerine ilişkin asgari şartlar (edf.gov.az, Ekim 2026). AKİA — teşvikli krediler bölümü (akia.gov.az, Ekim 2026).
Son kontrol: Ekim 2026.
